30-07-2020 r.
Przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (dalej oznaczonej jako: ”u.k.u.r.”) – poza wyjątkami tam określonymi - nakładają na nabywcę nieruchomości rolnej szczególne obowiązki i ograniczenia. Przepisy w powyższym zakresie stosuje się odpowiednio do nabywcy udziału we współwłasności nieruchomość rolnej oraz do nabywcy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej (albo udziału w użytkowaniu wieczystym takiej nieruchomości).
Zgodnie z art. 2b ust. 1 i 2 u.k.u.r., nabywca nieruchomości rolnej obowiązany jest prowadzić gospodarstwo rolne, w skład którego weszła nabyta nieruchomość rolna, przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia przez niego tej nieruchomości, a w przypadku osoby fizycznej prowadzić to gospodarstwo rolne osobiście. W tym okresie nabyta nieruchomość nie może być zbyta ani oddana w posiadanie innym podmiotom.
Zgodnie zaś z art. 2b ust. 3 u.k.u.r., Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, na wniosek nabywcy nieruchomości rolnej, wyraża zgodę, w drodze decyzji administracyjnej, na dokonanie czynności, o których mowa w ust. 2, przed upływem okresu 5 lat od dnia przeniesienia własności tej nieruchomości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem nabywcy nieruchomości rolnej lub interesem publicznym.
Co do zasady, wspomniane ograniczenie w «zbywaniu» nieruchomości rolnej w okresie 5 lat od dnia jej nabycia - należy rozumieć jako brak swobody w dokonywaniu w tym czasie czynności prawnych, na podstawie których nastąpić miałoby przeniesienie własności nieruchomości rolnej (np. zawarcie umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, wniesienia aportem do spółki itp.). Wspomniane ograniczenie dotyczy także przypadków, w których do przeniesienia własności nieruchomości rolnej miałoby dojść również w następstwie: orzeczenia sądu albo organu administracji publicznej, a także innego zdarzenia prawnego.
Przez ograniczenie w „oddawaniu nieruchomości rolnej w posiadanie innym podmiotom” przez okres 5 lat od dnia jej nabycia – należy rozumieć zakaz przekazywania takiej nieruchomości do faktycznego władania innym osobom na podstawie jakichkolwiek tytułów (np. w dzierżawę, użyczenie czy do użytkowania).
Ograniczeniom wskazanym w art. 2b ust. 2 u.k.u.r. podlegają określeni ustawą nabywcy nieruchomości rolnych, którzy nabyli te nieruchomości po dniu 29 kwietnia 2016 r. Innymi słowy, przepisy art. 2b ust. 1 i 2 u.k.u.r. znajdują zastosowanie wyłącznie do osób, które stały się właścicielami (współwłaścicielami) nieruchomości rolnej po wejściu w życie przepisów wprowadzających te obowiązki i ograniczenia, tj. począwszy od dnia 30 kwietnia 2016 roku.
Ustawodawca postanowił, że przepisów art. 2b ust. 1 i 2 u.k.u.r. nie będzie się stosować w przypadkach zbycia lub oddania posiadania nabytej nieruchomości rolnej:
Przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego przyznają kompetencję do wyrażania zgody na wcześniejsze zbycie nieruchomości rolnej lub oddanie jej w posiadanie innym podmiotom – Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Zgoda na zbycie lub oddanie nieruchomości rolnej w posiadanie innym podmiotom przed upływem 5 lat od dnia jej nabycia, o której mowa w art. 2b ust. 3 u.k.u.r., wydawana jest na podstawie wniosku o wyrażenie takiej zgody.
Wniosek o wyrażenie zgody na zbycie nieruchomości rolnej lub oddanie jej w posiadanie innym podmiotom powinien być złożony w oryginale w Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa w Warszawie (ul. Karolkowa 30, 01-207 Warszawa). Istnieje również możliwość złożenia wniosku w jednym z siedemnastu Oddziałów Terenowych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, który następnie przekaże ten wniosek do Centrali KOWR w Warszawie.
Ustawodawca określił, że powyższa zgoda może być wyrażona jedynie w przypadkach uzasadnionych:
Zgoda, o której mowa wyżej, wyrażana jest w drodze decyzji administracyjnej. Od wydanej decyzji służy odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organu wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przesłanka - «ważny interes nabywcy nieruchomości rolnej»
Przez pojęcie «ważnego interesu nabywcy nieruchomości rolnej» należy rozumieć szczególne względy i okoliczności, które mogą przemawiać za wyrażeniem zgody na wcześniejsze zbycie lub oddanie nieruchomości rolnej w posiadanie innym podmiotom. Uzasadnieniem wyrażenia ww. zgody może zatem być np.:
Należy podkreślić, że nie może być uzasadnieniem wyrażenia ww. zgody w szczególności wystąpienie sytuacji, gdy właściciel nieruchomości rolnej:
Przesłanka - « interes publiczny»
W konkretnej sprawie za wyrażeniem opisanej wyżej zgody przemawiać może istnienie drugiej przesłanki, uprawniającej do jej udzielenia. Mianowicie chodzi o przesłankę «interesu publicznego», która mogłaby uzasadniać wcześniejsze zbycie lub oddanie nieruchomości rolnej w posiadanie innym podmiotom. Tutaj przez «interes publiczny» należy rozumieć dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo czy zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.
Uzasadnieniem wyrażenia ww. zgody może zatem być np.:
Wniosek o wyrażenie zgody na wcześniejsze zbycie lub oddanie nieruchomości rolnej posiadanie innym podmiotom – jest rozpoznawany w trybie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy nie nakładają obowiązku posługiwania się sformalizowanym drukiem, czy ściśle określonym wzorem wniosku.
Wniosek powinien spełniać wymagania przewidziane w art. 63 Kpa dla podania, tj. zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adresu oraz żądanie. W związku z tym ww. wniosek powinien zatem w szczególności:
Choć przepisy nie nakładają takiego obowiązku, to w interesie samego wnioskodawcy jest, aby swój wniosek uzasadnił. Organ, wydając rozstrzygnięcie w takiej sprawie, opierał się będzie m.in. na okolicznościach przywołanych przez wnioskodawcę oraz na dowodach przez niego przedłożonych.
Jeżeli więc wnioskodawca powołuje się na przesłankę «ważnego interesu nabywcy nieruchomości rolnej», to musi on wykazać, na czym on w konkretnym przypadku polega. Ciężar udowodnienia okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca spoczywa przede wszystkim na samym zainteresowanym. Tym bardziej, że często ustalenie określonej okoliczności będzie możliwe wyłącznie w oparciu o dowody dostępne samemu wnioskodawcy (np. dokumenty dotyczące stanu zdrowia lub odnoszące się do jego sytuacji życiowej czy ekonomicznej). Wnioskodawca bowiem, wskazując na potrzebę wyrażenia wcześniejszej zgody na zbycie lub oddanie nieruchomości rolnej w posiadanie innym podmiotom, najczęściej sam dysponuje odpowiednimi dowodami mogącymi potwierdzić określone, mające za tym przemawiać fakty.
Ponadto, aby ww. wniosek mógł zostać możliwie szybko rozpoznany, wskazane jest dołączenie do niego m.in.:
Jako dowody potwierdzające spełnienie przesłanek Organ może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do stwierdzenia ich zaistnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dokumenty, zaświadczenia, zeznania świadków, opinie biegłych (art. 75 Kpa).
Dokumenty załączone do wniosku powinny być złożone w oryginale, bądź w formie odpisów lub wyciągów poświadczonych za zgodność z oryginałem przez notariusza, albo występującego w sprawie pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Zgodność kopii z oryginałem może poświadczyć również upoważniony pracownik KOWR (zarówno w Centrali KOWR, jak też w oddziale terenowym KOWR), któremu zostanie okazany oryginał dokumentu wraz z jego kopią.
Co pobrania:
Przykładowy wniosek o wyrażenie zgody na zbycie lub oddanie w posiadanie innym podmiotom niruchomości rolnej
W przypadku, gdy konieczność wcześniejszego zbycia nieruchomości motywowana jest trudną sytuacją finansową - należy przedstawić dokumenty świadczące o sytuacji życiowej i materialnej Pani/Pana oraz osób pozostających z Panią/Panem we wspólnym gospodarstwie domowym (tj. odpowiednio np.: zaświadczenia o zarobkach; zaświadczenia o uzyskiwanych świadczeniach z ZUS-u, KRUS-u lub pomocy społecznej; zaświadczenia, że jest Pani/Pan bezrobotna/y; kopii opłaconych przez Panią/Pana rachunków; wydruków z księgi wieczystej nieruchomości lub informacji o numerze księgi wieczystej dostępnej w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych, kopii umów kredytowych lub umów pożyczek; wydruku z rachunku bankowego; kopii zeznań podatkowych za ostatnie lata) lub stosowne oświadczenie, którego przykładowa treść wskazana została poniżej.
W takiej sytuacji organ administracji publicznej zobowiązany jest pouczyć o treści art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny:
Art. 233 Kodeksu Karnego:
§ 1. Kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 1a. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Warunkiem odpowiedzialności jest, aby przyjmujący zeznanie, działając w zakresie swoich uprawnień, uprzedził zeznającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie lub odebrał od niego przyrzeczenie.
§ 3. Nie podlega karze za czyn określony w § 1a, kto składa fałszywe zeznanie, nie wiedząc o prawie odmowy zeznania lub odpowiedzi na pytania.
§ 4. Kto, jako biegły, rzeczoznawca lub tłumacz, przedstawia fałszywą opinię, ekspertyzę lub tłumaczenie mające służyć za dowód w postępowaniu określonym w § 1, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4a. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 4 działa nieumyślnie, narażając na istotną szkodę interes publiczny, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 5. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia, jeżeli:
1) fałszywe zeznanie, opinia, ekspertyza lub tłumaczenie dotyczy okoliczności niemogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy,
2)sprawca dobrowolnie sprostuje fałszywe zeznanie, opinię, ekspertyzę lub tłumaczenie, zanim nastąpi, chociażby nieprawomocne, rozstrzygnięcie sprawy.
§ 6. Przepisy § 1-3 oraz 5 stosuje się odpowiednio do osoby, która składa fałszywe oświadczenie, jeżeli przepis ustawy przewiduje możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej.
Jeżeli wnioskodawca chce dołączyć jako dowód w sprawie informację o sytuacji ekonomicznej może skorzystać z oświadczenia według poniższego przykładu:
Na podstawie art. 75 § 1, 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uprzedzony/a na piśmie o odpowiedzialności karnej z art. 233 Kodeksu karnego oświadczam co następuje:Dane wnioskodawcy: (podać dane)
Do pobrania:
Przykładowe, hipotetyczne oświadczenie, które ułatwić może złożenie oświadczenia
Postępowanie administracyjne mające na celu wydanie zgody na zbycie nieruchomości rolnej lub oddanie jej w posiadanie innym podmiotom prowadzone jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z Kpa załatwienie sprawy powinno nastąpić niezwłocznie, a w przypadku spraw wymagających postępowania wyjaśniającego załatwienie sprawy powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.
Stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia, tj. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie.
Należy podkreślić, że to żądanie strony determinuje zakres prowadzonego postępowania - powinno więc ono zawierać dokładny zakres żądania, poprzez wskazanie czy wnoszone jest ponaglenie na bezczynność, czy też na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości rolnej lub oddanie jej w posiadanie innym podmiotom. W przypadku, gdy treść wniosku budzi wątpliwości, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zakresu jej żądania. Pismo stanowiące ponaglenie na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania powinno być podpisane, gdyż w przeciwnym wypadku pismo takie może pozostać bez rozpatrzenia.
Decyzja staje się ostateczna, jeżeli żadna ze stron nie wniosła odwołania, bądź upłynął 14-dniowy termin od dnia doręczenia decyzji do wniesienia odwołania. Organ jest zobowiązany skompletować wszystkie dowody potwierdzające doręczenie decyzji stronom postępowania.
Potwierdzeniem doręczenia jest:
W trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu, który wydał decyzję. Z dniem doręczenia organowi oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna.
Jeśli zachodzi jedna z opisanych powyżej sytuacji, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa może:
Ad. 1) Wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że decyzja stała się ostateczna – następuje na wniosek strony i wymaga wniesienia opłaty skarbowej za każdy egzemplarz zaświadczenia w kwocie 17 zł. Do ww. wniosku należy dołączyć dowód uiszczenia takiej opłaty. W przypadku złożenia takiego wniosku - zaświadczenie wydawane jest niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni.
Ad. 2) W celu nadania klauzuli ostateczności decyzji należy przedłożyć w Centrali KOWR (ul. Karolkowa 30, 01-207 Warszawa, w godzinach od 8:00 do 16:00) oryginał decyzji, bądź przesłać go pocztą, z prośbą o dokonanie takiej czynności i zwrotne przesłanie. Z uwagi na fakt, iż nadanie klauzuli ostateczności jest odpowiednikiem zaświadczenia - wymaga wniesienia opłaty skarbowej za każdy egzemplarz w kwocie 17 zł. Wraz z oryginałem decyzji należy przedłożyć dowód uiszczenia takiej opłaty.
Jeżeli strona wystąpi o nadanie klauzuli ostateczności - KOWR dokona tego niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni.
Opłatę skarbową wnosi się poprzez wpłatę 17 zł do kasy Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy – Centrum Obsługi Podatnika, plac Bankowy 3/5, 00-950 Warszawa lub też na rachunek bankowy 21 1030 1508 0000 0005 5000 0070 przeznaczony dla wpłat opłaty skarbowej, z dopiskiem odpowiednio: „opłata skarbowa za wydanie zaświadczenia" lub „opłata skarbowa za nadanie klauzuli ostateczności decyzji”.
Do wniosku powinien zostać też dołączony dowód uiszczenia opłaty skarbowej od wniosku o wydanie decyzji w wysokości 10 złotych. Jeśli wnioskodawca będzie działać w sprawie przez pełnomocnika, to do wniosku – oprócz pełnomocnictwa – powinien dołączyć dowód uiszczenia opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych.
Nadanie klauzuli ostateczności decyzji, a także zaświadczenia potwierdzającego, że decyzja stała się ostateczna - wymaga wniesienia opłaty skarbowej za każdy egzemplarz w wysokości 17 złotych i przedłożenia dowodu uiszczenia takiej opłaty. Opłata powinna być uiszczona na rachunek bankowy Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy – Centrum Obsługi Podatnika, plac Bankowy 3/5, 00-950 Warszawa o numerze 21 1030 1508 0000 0005 5000 0070.
Źródło: www.kowr.gov.pl