13-08-2020 r.

Lawenda wąskolistna, lekarska (Lavandula angustifolia), nazywana czasami wonną,– gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych. Pochodzi z basenu Morza Śródziemnego (Francja, Hiszpania, Andora, Włochy) Jest uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce. Surowcem lawendy najczęściej wykorzystywanym w lecznictwie są jej kwiaty. Najważniejszym składnikiem kwiatów jest eteryczny olejek lawendowy odpowiadający za charakterystyczny zapach. Zawartość olejku może wynosić nawet do 3%, a w jego skład wchodzą: linalol oraz jego estry (przede wszystkim z kwasem octowym), β-cymen, borneol, cyneol, α-terpineol. Kwiaty lawendy zawierają również inne związki takie jak: garbniki, związki trójterpenowe, pochodne kumarynowe, antocyjany, kwasy organiczne, fitosterole, sole mineralne. Skład chemiczny olejku wykazuje dużą zmienność. Olejek lawendowy francuski i hiszpański różnią się proporcjami zawartości głównych składników, czyli linalolu i octanu linalilu. Najbardziej ceniona z uwagi na zapach krzyżówka odmiany francuskiej z hiszpańską, ponieważ zawiera dużo estrów linalolu o pożądanym zapachu.

Foto: Marta Ceglarek

Lawenda kojarzy się głównie z jej cudownym zapachem wykorzystywanym w aromaterapii. Ale to tylko część jej z jej wielu zalet. Używana jest w celach zdrowotnych, w kosmetyce i kuchni. Świetnie sprawdza się także jako skuteczny środek na niektóre insekty.

Uspokaja

Związki aromatyczne, zawarte w olejku lawendowym uspokajają układ nerwowy. Zapach tego olejku uspokaja, łagodzi skutki stresu emocjonalnego i napięcia nerwowego, ułatwia zasypianie. Ususzone kwiaty i liście lawendy można włożyć do płóciennego woreczka i trzymać sypialni blisko łóżka –przyjemnie pachną, ułatwią zasypianie. Na pewno ciepła aromatyczna kąpiel z dodatkiem lawendy przyniesie ulgę zmęczonemu organizmowi, pozwoli się zrelaksować i poczuć się wypoczętym.

Zapalona świeca o zapachu lawendy, czy kominek aromaterapeutyczny z dodatkiem kilku kropel olejku lawendowego będzie dobrym pomysłem na złagodzenie codziennego stresu. złagodzenie uczucia zmęczenia i znużenia.

Wspomaga układ trawienny

Substancje zawarte w kwiatach i liściach lawendy skutecznie pomagają przy kłopotach z układem trawiennym. Pobudzają miedzy innymi: wydzielanie soków trawiennych i żółci, poprawiają apetyt, przyśpieszają trawienie. Łagodzą również kolki i wzdęcia, i wpływają korzystnie na perystaltykę jelit. Przyczyniając się w ten sposób do leczenia zaparć i niestrawności. Sprawdzi się w tym przypadku napar z kwiatów. Doskonałym sposobem na uniknięcie nieprzyjemnych skutków związanych z kłopotami trawiennymi jest dodanie lawendy do potraw jako przyprawy. Jej listki nadadzą lekko gorzkawy smaczek potrawie- doskonały dodatek w przypadku ciężkich smażonych mięsnych potraw. Lawenda będzie doskonałym dodatkiem do pieczeni baraniej, mięsa duszonego. Doskonale pasuje również do dań z grilla. Natomiast świeże pokrojone liście lawendy świetnie nadają się do sałatek warzywnych, sosów, octów winnych.

Łagodzi ból

Herbata z kwiatów lawendy działa rozluźniająco i rozkurczowo na mięśnie, łagodząc skurcze, bóle miesiączkowe i bóle brzucha. Masaż z użyciem olejku lawendowego bardzo dobrze łagodzi napięciowe bóle mięśni, a także reumatyczne bóle stawów i mięśni. Podobny skutek można uzyskać stosując okłady bądź kąpiele z użyciem olejku lub naparu lawendowego.

Foto: Jill Wellington z Pixabay

Pomaga na problemy skórne

Olejek lawendowy z uwagi na silne właściwości antyseptyczne, a także w dużym stopniu przeciwgrzybiczne znalazł zastosowanie w leczeniu trądziku. Ułatwia też gojenie się ran i przyśpiesza regenerację naskórka, dlatego można go znaleźć w wielu kosmetykach, szczególnie tych do skóry delikatnej i wrażliwej. Kąpiel z naparem lawendowym lub dodatkiem kilku kropel olejku korzystnie wpłynie na skórę, pomoże zagoić uszkodzenia skóry czy naskórka i dodatkowo zrelaksuje.

Na komary i kleszcze

Lawenda wąskolistna działa odstraszająco na komary i kleszcze. Bardzo intensywny zapach kwiatów, skutecznie odstrasza te małe bzyczące owady i kleszcze, ale wabi pszczoły. Można ją posadzić na brzegu rabat, w ogródkach skalnych lub w pojemnikach na balkonie. Lawenda kwitnie przez całe lato, skutecznie odstraszając komary. W celu odstraszenia komarów i kleszczy można posmarować lub spryskać skórę i ubranie olejkiem lawendowym, którego aromat skutecznie je odstraszy. Olejek nie tylko odstrasza, ale łagodzi również swędzenie, ból i zaczerwienienie po ugryzieniu komara.

Lawenda w kosmetyce

Ma bardzo szerokie zastosowanie w kosmetyce. Wykorzystywany jest przede wszystkim olejek eteryczny. Wykazuje silne działanie antyseptyczne, a także przeciwgrzybicze, dlatego bardzo często stosowany jest w leczeniu trądziku oraz pielęgnacji skóry tłustej. Zmniejsza wydzielanie łoju, zwęża ujścia gruczołów łojowych i przyspiesza gojenie ran. Lawenda wspomaga leczenie owrzodzeń, ran, łuszczycy. Olejek lawendowy może być pomocny przy wypadaniu włosów, ponieważ stymuluje wzrost i zmniejsza ich wypadanie. Lawenda wykorzystywana jest także w środkach przeciwobrzękowych, np. kremach pod oczy, preparatach antycellulitowych (pobudza krążenie krwi i wspomaga przepływ limfy) oraz kosmetykach do pielęgnacji stóp.

Olejek lawendowy to również pożądany składnik dla przemysłu perfumeryjnego oraz bardzo często dodawany jest jako aromat do mydeł, detergentów, itp.

Marta Ceglarek
Źródło: Matławska I.: Farmakognozja; Poznań 2008; Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Kohlmunzer S., Farmakognozja. Podręcznik dla studentów farmacji, wyd. V, PZWL, Warszawa 2013,